عربى زبان ايرانى را « تاشيه » مىگفتند « 1 » . نخستين بار كه در منابع چينى از ايرانيان ياد شده مربوط به سال 51 ق / 671 م است . در اين سال جهانگردى چينى به نام « اىچينگ » در بندر كانتون سوار بر كشتى پوسه شده و به سوى جنوب به بهوگه ( پالم بانگ ) در سوماتراى رفته است « 2 » . در ماجراى ديگرى به سال 109 ق / 727 م درباره پوسه آمده است كه آنها ( مسلمانان ) در كشتىهاى بزرگ به كشور « هان » يعنى چين دريانوردى مىكنند و مستقيما به بندر كانتون براى تهيه اجناس ابريشمى مىروند . به طورى كه در سال 131 ق / 748 م آبادى بسيار بزرگى از مردم پوسه در جزيره هاينان وجود داشته است . در حوادث سال 141 ق / 758 م در تاريخ سلسلهء تانگ آمده است كه مردم تاشيه ( اعراب ) و پوسه با هم شهر بندرى كانتون « كوانگ‌چو » را تاراج كردند و سوزاندند و از راه دريا برگشتند « 3 » . اين كار جسورانه و ناپسند به سبب سستى نيروى پادشاهى چين در بندر كانتون بوده است . چون در آن هنگام فغفور چين در شمال آن سرزمين سرگرم سركوب شورش تركها بود . به هر حال اين تاراج نشان مىدهد كه در آن زمان شمار قابل ملاحظه‌اى از بيگانگان در كانتون بودند . از اسناد آن زمان درك مىشود كه مردم تاشيه ( اعراب مسلمان ) مانند يك جامعه بيگانه در آنجا بوده‌اند « 4 » . در مقابل رفت و آمد اعراب مسلمان و ايرانيان به چين ، حضور بازرگانان چينى در خليج فارس از ابتداى قرن سوم ه ، زمانى كه سفر اعراب به درياهاى جنوب رو به فزونى نهاد ، تدريجا آغاز شد . از حدود سال 264 ه كه به سبب اغتشاشات داخلى در سرزمين چين ، كه بندر كانتون خراب شد و گروه زيادى از مسلمانان كشته شدند ارتباطات دريايى بين چين و شرق نزديك نظم ديرينه خود را از كف داد و كشتىهاى بازرگانى دو طرف در شهر كلا ( كله ) در ميانه مسير چين و شرق

--> ( 1 ) . جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ، ج 1 ، ص 103 . ( 2 ) . دريانوردى عرب در درياى هند ، ص 83 . ( 3 ) . دريانوردى عرب در درياى هند ، ص 84 - 82 . ( 4 ) . همان ، ص 84 .